رضا مختاري / محسن صادقي

مقدمه 57

رؤيت هلال ( فارسي )

ورود اشكال اوّل در مسأله مورد بحث ما بدين بيان است كه با توجه به اين كه رؤيت موضوعيت ندارد تا با عدم آن ، حكم مترتّب نشود وماه نو حلول نكند ، اگر ثبوتا رؤيت با چشم مسلّح معتبر باشد لازمه‌اش گمراه شدن مكلّفين از ناحيهء شارع مقدّس در مدت بيش از هزار سال است ؛ يعنى در بيشتر يا بسيارى از ماهها ، در بيشتر يا بسيارى از آفاق ، ماه نو يك روز زودتر حلول مىكرده وبر اثر عدم دسترسى مسلمانان به ابزار رؤيت ، آنان به اشتباه افتاده‌اند ودر هزاران ماه ، شبهاى قدر وعيد فطر وعيد قربان وعرفه - وبسيارى از مناسبتهاى ديگر - را يك روز ديرتر از وقت واقعي ، دانسته‌اند ، وعلت آن هم چيزى جز اين نيست كه شارع - بنا بر فرض - رؤيت با چشم مسلّح را معتبر دانسته است . آيا معقول است بگوييم مسلمانان در هزاران ماه تكاليف مربوط به ماههاى قمري را بر خلاف واقع ويك روز ديرتر انجام مىداده‌اند ؛ چون رؤيت با تلسكوپ هيل يا هابل - مثلا - معتبر است ومقصّر خود مسلمانانند كه در بيش از هزار سال گذشته از آن استفاده نكرده‌اند ! ! وگرنه ، ماه يك روز زودتر بر ايشان ثابت مىشد ، چون هابل قادر است چيزهايى را ببيند كه روشنايى آنها 1000000 / 1 نوري است كه چشم انسان مىبيند وفاصله‌اى را كه با هابل مىتوان ديد از حدّ دو ميليارد سال نوري مىگذرد « 1 » . أساسا آيا ممكن است كه در مقام ثبوت ، شارع رؤيت با هيل يا هابل را - كه هنوز هم در دسترس مسلمانان نيست - ملاك شروع ماه قرار دهد ؟ « 2 » سوم : در پاسخ مرحوم آية الله خويى به آية الله حسينى تهرانى رحمهما اللّه آمده است : نعم ، لا بدّ أن يكون وجود الهلال على نحو يمكن رؤيته بطريق عادي ، فلا تكفي الرؤية بالعين الحادّة جدّا أو بعين مسلّحة بالمكبّر أو العلم بوجوده بالمحاسبات الرصدية على دون تلك المرتبة ؛ لاستفادة تلك الصفة له من النصوص المعتبرة الناطقة بأن لو رآه واحد

--> ( 1 ) . رك : رؤيت هلال ، ج 1 ، ص 108 ، مقدمه ، باب چهارم ، دربارهء توانايى تلسكوپ TLAS نوشته‌اند : « نوري به كم فروغى يك شعلهء شمع را بر سطح ماه - در فاصله ماه - آشكار مىكند » ( ماهنامهء نجوم ، شمارهء 152 ، ص 7 ) . البتة تلسكوپ قوىترى از همه تلسكوپ‌هاى موجود هم در حال ساخت است : « تلسكوپ يورو 50 ، با قطر آينهء 50 متر ( مساحتى نزديك به دو هزار متر مربع ) ووزنى در حدود 3500 تن وآينه‌اى كه 5 برابر از بزرگترين تك تلسكوپهاى امروز بزرگتر است . ارتفاع تلسكوپ وقتي در مقرّ خود نصب شود برابر با يك برج 30 طبقه ( 88 متر ) خواهد بود . خانهء اين تلسكوپ 600 ميليون يورويى كه ساخت آن ده سال وقت مىخواهد هنوز مشخص نشده است . ( نجوم ، شمارهء 153 و 154 ، ص 43 ) . نيز رك : دانشنامهء همگانى نجوم ، ص 44 - 48 . ( 2 ) . نيز رك : رؤيت هلال ، ج 1 ، ص 199 .